Aktualności

Sprowadzenie do Polski prochów Jana Piłsudskiego

POWRÓT
Aktualności

Z inicjatywy Władz Państwowych Rzeczpospolitej Polskiej oraz Fundacji Pomocy Polakom na Wschodzie, po przeszło 70 latach od śmierci, prochy Jana Piłsudskiego spoczęły w grobie rodzinnym na Starych Powązkach w Warszawie.

Uroczysta msza została odprawiona 24 stycznia 2024 roku w kościele pod wezwaniem Świętego Karola Boromeusza. Na grobie znalazły się wieńce i wiązanki od Rodziny, Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomocy Polakom na Wschodzie, Instytutu Pamięci Narodowej i Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.

Fot. Jerzy Żaczek

Młodszy brat Bronisława przyszedł na świat w Wilnie, 15 stycznia 1876 roku. Uczęszczał do I Gimnazjum, ale maturę ostatecznie zdał w Lipawie. Później studiował na Uniwersytecie Moskiewskim, z którego został usunięty za udział w polskiej organizacji studenckiej. Z konieczności ukończył więc prawo na prowincjonalnym uniwersytecie w Kazaniu. W latach 1909-1915 był głównym buchalterem Zarządu Miasta Wilna, uczestnicząc w pozyskaniu w Wielkiej Brytanii obligacyjnej pożyczki miejskiej na budowę wodociągów i kanalizacji w mieście. Trzy lata później został członkiem Tymczasowej Komisji Rządzącej w Wilnie, potem – już w niepodległej Polsce – urzędnikiem w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej w Warszawie. Od 1920 r. był sędzią Sądu Okręgowego w Wilnie, a następnie Sądu Apelacyjnego. W 1922 roku został członkiem Zjednoczenia Państwowego na Kresach oraz posłem na Sejm Litwy Środkowej, który podjął uchwałę o zjednoczeniu Wileńszczyzny z Rzeczypospolitą Polską. W latach 1928–1931 był posłem na Sejm z listy BBWR. Po dymisji piątego rządu Kazimierza Bartla, w marcu 1930 roku, został desygnowany na funkcję premiera, z której zrezygnował, na rzecz Walerego Sławka. Przez kolejny rok Jan sprawował funkcję wicemarszałka Sejmu. Od 27 maja 1931  roku do 6 września 1932 roku był ministrem skarbu w rządzie Aleksandra Prystora, a w latach 1932–1937 wiceprezesem Banku Polskiego. Powierzenie mu funkcji Ministra Skarbu w okresie wielkiego światowego kryzysu ekonomicznego było świadomym zabiegiem Józefa Piłsudskiego, który był przeciwnikiem prowadzenia polityki inflacyjnej, rujnującej oszczędności i finanse państwa oraz obywateli. Jan Piłsudski – brat Marszałka – był dla opinii publicznej gwarantem, że państwo nie będzie prowadziło polityki proinflacyjnej. To wówczas Julian Tuwim, napisał słynną fraszkę dla kabaretu „Qui pro quo” – Bracia:

Przywołał brata brat – I bratu brat powiedział:

„By zaprowadzić ład, – W finansach będziesz siedział”.

Brat nagle z krzesła spadł – I jęknął: „Gdzie? w finansach?”

– „Tak”, odrzekł bratu brat, – Będąc po trzech pasjansach.

Lecz nie odmówił brat, – Przeciwnie: spojrzał dziarsko

I zaprowadzić ład – Pojechał na Rymarską.

A brat, ogromnie rad, – Mruknął, gdy brat wychodził:

„Mój brat – to dobry brat – Bo ja bym się nie zgodził”.

Ponadto Jan udzielał się jako członek władz Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich i założyciel Unii Narodowo-Państwowej. „Za wybitne zasługi dla Państwa” odznaczony Wielką Wstęga Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Niepodległości.

Po agresji ZSRR na Polskę – 17 września 1939 roku – został aresztowany w Wilnie przez NKWD i wywieziony na moskiewską Łubiankę. Uwolniony latem 1941 roku w wyniku układu Sikorski-Majski, cierpiał głód i niedostatek wraz z tysiącami, zwolnionych z więzień i łagrów – polskich wygnańców i zesłańców. Tam oraz już po ewakuacji z ZSRR dał się poznać, jako osoba organizująca i świadcząca pomoc rodakom. Po przybyciu do Wielkiej Brytanii włączył się w nurt działalności niepodległościowej polskiego wychodźstwa Wojennego. Pozostał na emigracji, gdzie zmarł 21 grudnia 1950 roku w szpitalu polskim w Penley (w Walii), na zawał serca. Pochowany na cmentarzu w Wrexham, po przeszło siedemdziesięciu latach spoczął w rodzinnym grobie w Polsce.

Grób rodzinny na Starych Powązkach w Warszawie, fot. Jerzy Żaczek

Na podstawie:

Grzegorz Nowik, Sprowadzenie do Polski prochów Jana Piłsudskiego, Biuletyn Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, styczeń-marzec 2024, s.4-5

Zobacz również
Bronisław Piłsudski jako pionier edukacji rdzennych mieszkańców Sachalinu

Zaczynem nauczycielskiej działalności Piłsudskiego był pobyt we wsi Rykowskoje, w ...

Ten drugi Piłsudski

Kolejna biografia zesłańca, podróżnika i etnografa.

Helena i Zofia

Helena Maria przyszła na świat w Zułowie w 1864 roku ...